Xây dựng luận cứ khoa học cho động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên mới

Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chiến lược quan trọng nhằm thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển khu vực kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện có đang còn thiếu một khung lý luận thống nhất để xác định các ưu tiên chiến lược và phân bổ nguồn lực phát triển.

1. Sự cần thiết của đề tài

Đối với Việt Nam, sau gần bốn thập niên đổi mới, nền kinh tế đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng nhờ các động lực tăng trưởng truyền thống như mở rộng đầu tư, khai thác tài nguyên, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), phát triển xuất khẩu và tận dụng lợi thế lao động chi phí thấp. Tuy nhiên, khi nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, những động lực này đang dần bộc lộ giới hạn về hiệu quả, thể hiện qua tốc độ tăng năng suất lao động còn thấp, hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng trong sản phẩm chưa cao, mức độ tự chủ của nền kinh tế còn hạn chế và khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài chưa thực sự bền vững.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và khoảng trống nghiên cứu nêu trên, việc triển khai đề tài “Xây dựng luận cứ khoa học cho động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên mới” có ý nghĩa cấp thiết cả về phương diện lý luận và thực tiễn. Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần bổ sung cơ sở khoa học về mô hình tăng trưởng trong bối cảnh mới, xây dựng hệ thống tiêu chí nhận diện các động lực tăng trưởng mới, đề xuất khung phân tích và định hướng chính sách nhằm phát huy hiệu quả các nguồn lực phát triển của đất nước. Đồng thời, đây sẽ là cơ sở khoa học quan trọng phục vụ quá trình xây dựng và hoàn thiện các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.

2. Mục tiêu nghiên cứu

2.1. Mục tiêu tổng quát

Xây dựng hệ thống luận cứ khoa học nhằm xác định các động lực tăng trưởng mới của Việt Nam trong kỷ nguyên mới và đề xuất các định hướng chính sách phát huy các động lực này đến năm 2045.

2.2. Mục tiêu cụ thể

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về tăng trưởng kinh tế và động lực tăng trưởng.
Làm rõ đặc điểm của kỷ nguyên phát triển mới.
Phân tích xu hướng chuyển dịch động lực tăng trưởng trên thế giới.
Đánh giá thực trạng các động lực tăng trưởng của Việt Nam.
Xây dựng bộ tiêu chí nhận diện động lực tăng trưởng mới.
Xác định các động lực tăng trưởng mới của Việt Nam.
Đề xuất hệ thống chính sách phát triển các động lực tăng trưởng mới.

3. Đóng góp mới của đề tài

Về lý luận

Đề xuất và làm rõ khái niệm "động lực tăng trưởng mới" trong bối cảnh phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Xây dựng bộ tiêu chí khoa học để nhận diện và đánh giá các động lực tăng trưởng mới.
Xây dựng khung lý thuyết về động lực tăng trưởng trong điều kiện chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo.
Phát triển mô hình phân tích mối quan hệ giữa các động lực tăng trưởng truyền thống và các động lực tăng trưởng mới, làm cơ sở cho việc nghiên cứu và hoạch định chính sách phát triển.

Về thực tiễn

Xây dựng danh mục các động lực tăng trưởng mới phù hợp với điều kiện phát triển của Việt Nam.
Đề xuất khung chính sách phát triển và phát huy các động lực tăng trưởng mới đến năm 2045.
Cung cấp cơ sở khoa học phục vụ hoạch định chiến lược, xây dựng chính sách và hoàn thiện mô hình tăng trưởng của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.